پنجشنبه،   ۱۲ خرداد  ۱۳۸۴  -   ۲  ژوئن  ۲۰۰۵

    کارگر کمونيست  ۱۰

               اي ميل:  kargar_komonist@yahoo.com

     سايت:  www.wpiran.org/kk-index.htm

 حوادث كار، جنايت هر روزه نظام سرمايه داري

ايرج رضائي

۲۸ آوريل بعنوان روز گراميداشت قربانيان حوادث و سوانح كار در جهان شناخته شده است، امسال نيز ميلونها كارگر در جهان در اين روز ياد قربانيان نا امنی محيطهاي كار را گرامي داشتند.

بنا به گزارش سازمان جهاني کار، روزانه نزديک به ۷۴۰ هزار سانحه (۲۷۰ ميليون در سال) در محيطهاي کار در سطح جهان اتفاق ميافتد که در نتيجه آن در هر ۱۵ ثانيه يک کارگر جان خود را از دست ميدهد و تعدادي ديگر آسيب ميبينند. و تازه اين مربوط به کشورهائي است که سوانح کار ثبت ميشوند و اخبار آن به بيرون درز ميکند. سوال اين است كه آيا واقعا مجروح شدن، قطع عضو و يا مرگ كارگر در محيط كار حادثه است؟ آيا نميشود جلوي آنرا گرفت و يا ميزان آنرا به حداقل رساند؟

واقعيت امر اين است كه علت اصلي وقوع سوانح حين کار حرص‏ و طمع سرمايه داران براي سود بيشتر است. در سيستم سرمايه داري جان كارگر ارزش‏ ندارد. سرمايه داران اگر مجبور نباشند يکصدم تلاشي را که براي حفظ ماشين آلات ميکنند براي حفظ سلامت و ايمني کارگر نميکنند.

حادثه محل كار ميتواند علل متفاوتي داشته باشد ولي ريشه همه آنها در وجود نظام سرمايه داريست. بايد جلوي اين جنايت جامعه سرمايه داري و اين جنگ اعلام نشده سرمايه داران عليه كارگران ايستاد و با اتحاد و مبارزه کارگران ميشود ميزان حوادث كار را به حداقل رساند. به چند مورد از دلايل وقوع سوانح کار اشاره ميکنم:

۱- پايين نگاه داشتن دستمزد کارگران آنان را مجبور به تن دادن به اضافه كاري ميكند. كارگران براي تهيه مايحتاج اوليه زندگي مجبورند تن به اضافه كاري بدهند. خيلي از حوادث كار در ساعات اضافه كاري اتفاق ميافتد، چرا كه جسم كارگر بعد از اتمام ساعات كار شيفتي ديگر آن انعطاف و توان اوليه را ندارد و کارگر نميتواند با تمرکزي كه در ساعات اوليه كار ميكرد كار كند. در نتيجه کارگري که خسته و کوفته مثلا روي ماشين پرس‏ يا برشي که با همان سرعت تنظيم شده اوليه كار ميكند، دچار سانحه ميشود. از اينرو، افزايش دستمزد تا حدي که معيشت کارگر را تامين کند و او را مجبور به اضافه کاري نکند يک فاکتور مهم براي پايين آمدن ميزان حوادث كار است.

۲- مبتدي بودن كارگر و آموزش‏ ندادن كافي كارگر براي كار با ماشين آلات، يكي ديگر از علل آسيب ديدن كارگران در حين كار ميباشد. كار با ماشين آلات احتياج به كارآموزي دارد و كارگر آموزش‏ ديده و مطلع از خطرات کار با ماشينها ضريب ايمن بودن کار با آنها را بالا ميبرد. سرمايه داران براي اينكه هزينه اي براي آموزش‏ دادن كارگر پرداخت نكنند از دادن آموزش‏ لازم به كارگر طفره ميروند و با اين وضعيت كارگر را به سادگي در معرض‏ خطر هر لحظه اي قرار ميدهند. در ايران كارفرمايان كه حمايت وزارت كار و قانون كار اسلامي را دارند با آگاهي از اينكه دولت طرف کارفرما را ميگيرد و نيز با توجه به اينکه اكثر كارگران قراردادي هستند و هيچ حق و حقوقي بعد از آسيب ديدن در حين كار به آنها تعلق نميگيرد تمام مسئوليتها را به گردن كارگر مياندازند و با گفتن اينكه "كارگر اهمال كاري كرده" بسادگي از زير بار مسئوليت آسيب ديدن كارگر در ميروند.

۳- يک دليل ديگر وقوع حوادث فرسودگي ماشين آلات و ناامن بودن آنهاست که کار کردن با آنها جان کارگران را تهديد ميکند. با وجود اينکه در موارد متعددي کارگران از قبل درباره ماشينهائي که بدليل خطرناک بودن ميبايست از رده خارج ميشدند و از کارخانه برچيده ميشدند هشدار داده اند، اما سرمايه داران همچنان بدون توجه به ايمني کارگر آنها را بکار گرفته اند و ميگيرند و اينها باعث قرباني شدن بسياري از کارگران شده است.

۴- افزايش شدت کار يکي ديگر از مواردي است که کارفرماها براي کسب سود بيشتر از آن بهره ميگيرند. دستكاري كردن ماشين آلات براي بالا بردن راندمان كاري يكي ديگر از علل حوادث كار ميباشد. كارفرمايان براي اينكه توليد خود را بالا ببرند تمام دستگاههايي را كه ميباستي بصورت چند زمانه عمل كنند براي يك زمانه عمل كردن تنظيم ميكنند. به معني اينكه دستگاههاي پرس‏, برش‏, خم و غيره بطور معمول بايد با فشار چندين دگمه عمل كنند، و هر دگمه انجام يك قسمت از كار را بعهده دارد. مثلا دگمه اول قطعه كار را ميگيرد و دگمه دوم پنچره شيشه اي محافظ را ميبندد و دست آخر دگمه سوم و چهارم كه بايد همزمان فشار داده شود كار پرس‏ يا برش‏ ... را انجام ميدهد. ولي با دستكاري ماشين آلات، كارفرما كاري ميكند كه تمام مراحل كار در يك زمان انجام بگيرد. با اينكار خطر آسيب ديدن كارگر چندين برابر ميشود. با جلوگيري از دستكاري ماشين آلات براي افزايش سرعت کار و کلا مقابله با افزايش شدت کار به اشکال مختلف ميتوان ايمني محيط کار را بالا برد و سوانح كار را پايين آورد.

۵- تقسيم كار سرمايه داري و ساده كردن مراحل توليد سري كاري. يك نواختي كار و فشار كاري ناشي از آن يكي ديگر از علل سوانح محل كار ميباشد. جسم كارگر با تكرار مداوم و طولاني يك كار دچار فرسودگي و خستگي ميشود و به راحتي ميتواند دچار خطا گردد. تصوركنيد كارگري در يك كارخانه كارش‏ چند سالي گذاشتن يك قطعه كار در روي گيره پرس‏ و پيچاندن دستگيره گيره و فشار يك دگمه پرس‏ و باز كردن گيره باشد و روزانه اين كار را چند صد بار تكرار كند. آيا احتمال اينكه يك روز بعد از گذاشتن قطعه در ميان گيره به جاي پيچاندن دسته گيره دگمه پرس‏ را ) آنهم يك دگمه نه چندين دگمه، زيرا كه ديگر به لطف كارفرما نيازي به فشار چند دگمه نيست كه دستگاه عمل كند ( فشار دهد و دست قطع شده خود را در جلوي جشمانش‏ ببيند وجود ندارد؟ اين است نتيجه بالابردن راندمان كار با تقسيم كار سرمايه داري. با تغيير كار چنين كارگراني بعد از يک مدت مشخص‏، بدون پايين آمدن دستمزد و مزايا ميشود سوانح كار را در حدي پائين آورد.

سرمايه داران محيط کار را به قتلگاه کارگران بدل کرده اند. واضح است که مادام که اين نظام سر کار است سوانح کار از کارگران قرباني ميگيرد. اما در وضع موجود نيز، ميشود و بايد براي بالابردن ايمني محيط کار مبارزه کرد و ميزان تلفات جاني و آسيب پذيري کارگران را پائين آورد. بالا بردن سطح ايمني محل كار در ايران و هم سطح كردن آن با استانداردهاي جهاني حق مسلم كارگران ايران ميباشد. بايد با صداي بلند اعلام كرد كه مسئوليت همه بدبختي كارگر نظام متكي به كار مزدي ميباشد. بايد اجازه نداد كه خون كارگران هرروزه به خاطر سود بيشتر در كارخانه و كارگاه جاري شود. همين امروز ميشود جلوي اين جنايات را گرفت. فقط كافي است كه سرمايه داران را مجبور كرد كه چند در صدي از ميلياردها توماني كه هر ساله از دسترنج كارگران به جيب ميزنند به ايمني محيط کار اختصاص‏ دهند. اين با اتحاد ما كارگران، با متشکل شدن، با برپايي مجامع عمومي، با خواست افزايش حداقل‏ دستمزد به ۴۵۰ هزار تومان، با خواست لغو كار قراردادي، ممنوع كردن اضافه كاري تحميلي، و بالابردن استانداردهاي ايمني محيط کار شدني است.

۲۲ مه ۲۰۰۵