انترناسیونال ۱۳۸

اول مه، رژیم اسلامی و کارگران
گفتگو با مرتضی فاتحی و رامین مهربان
فعالین اول مه در تهران

انترناسیونال: حکومت اسلامي امسال چگونه به "استقبال" اول مه، روز جهاني کارگران رفت؟ ميخواست چه استفاده سياسي ببرد و چه اقداماتي را در دستور داشت؟

مرتضي فاتحي: با توجه به اعتراضات و مبارزات کارگران در سال گذشته و روزهاي آغازين امسال، حکومت اسلامي امسال سعي در کنترل و به انحراف کشاندن مراسمهاي مختلف اول مي داشت. امسال به انحا ء مختلف سعي کردند از برگزاري حتي غير سياسي ترين مراسمهاي تشکلها هم جلوگيري کنند.
جناحي از حکومت که دستگاه اجرائي را در اختيار دارد امسال با داغ کردن مسئله هسته اي قصد داشت روز کارگر را از طريق تشکلهاي ضد کارگري مانند خانه کارگر و انجمن هاي اسلامي و .... تبديل به روز نمايش مضحک پشتيباني از حکومت کند. آنها قصد داشتند با انتقادهاي آبکي از وزير کار و ديگر ارگانهاي حکومتي و دفاع از قانون کار اعتراضات کارگري ر به زائده اي از اختلافات درون حکومتي تبديل کند. خصوصا در شرائطي که توجه بسياري از رسانه ها در سطح بين المللي متوجه ايران و اعتراضات داخلي است اين موضوع برايشان حياتي بود.
آنها قصد داشتتند با جمع آوري تعدادي از اعضا انجمنهاي اسلامي و وابستگان وزارت کار و امت حرفه اي حزب اسلامي کار در جلو سفارت سابق آمريکا و تدارک تجمعي با امکانات وزارت کار نمايش مضحکي در پشتيباني از حکومت اسلامي به راه بيندازند. پلاکاردهايي در حمايت از برنامه هاي هسته اي جمهوري اسلامي و دفاع از حکومت اسلامي تدارک ديده شده بود که عملا بي مصرف شدند. چون کارگران کل اين نمايش را به ضد خودش تبديل کردند.

انترناسيونال: چگونه مراسم "خانه کارگر" به ضد خودش تبديل شد؟

مرتضي فاتحي: با شروع تجمع کارگران، از جاهاي مختلف تجمع دست نوشته ها و پلاکاردهاي اعتراضي کارگران نيز بالا رفت. با بيشتر شدن جمعيت و افزايش تعداد کارگران و مردمي که مستقل از تشکلهاي حکومتي در محل گرد آمده بودند تعداد اين پلاکاردها نيز بيشتر شد. شعارهاي خارج از برنامه و همهمه هاي اعتراضي و ساير اشکال اعتراض و جروبحث با مسئولين مراسم بقدري شديد بود که مجريان رسمي تا مدتها قادر به شروع نمايش خود نمي شدند. شعارهايي که از بلند گوهاي مراسم پخش ميشد توسط ديگران ابدا جواب داده نميشد. بيشتر شعارها در مراسم توسط خود جمعيت ساخته و پخش ميشد.
سخنران اول اين مراسم با خواهش والتماس هم نتوانست جمعيت را به سخنان خود جلب کند. مراسم اصلي و واقعي در بيرون جايگاه جريان داشت. بعد از خروج محجوب از جايگاه بدليل فضاي اعتراضي و ملتهب در خيابان وي مجبور گرديد با موتورسيکلت از محل و از ميان جمعيت خارج شود.
در نيمه سخنراني دوم در جريان درگيري لفظي بين اداره کنندگان مراسم و جمعيت خارج از جايگاه، تريبون سرنگون شد و شکل رسمي مراسم بهم ريخت. در همين زمان با افزوده شدن جمعيت، تجمع کنندگان به شکل راهپيمائي به سمت غرب خيابان طالقاني براه افتادند . بيشترين پلاکاردها در ارتباط با حقوقهاي معوقه، قراردادهاي موقت، افزايش دستمزد و..... بود . اما شعار هائي که که در طول مسير داده ميشد کاملا جهت دار و تهديد کننده بود. مانند "فرانسه رو نيگا کن، فکري به حال ما کن" و يا شعار " نان مسکن آزادي حق مسلم ماست."
تبديل مراسمهاي فرمايشي "خانه کارگر" به تجمعات اعتراضي کارگران ديگر يک اتفاق روتين شده است. به همين دليل هميشه کارگران و ساير نيروهاي راديکال اجتماعي همواره در کمين چنين مراسمي هستنند تا اين نمايشها را به ضد خود تبديل کنند. بدليل بي ربطي چنين تشکلهائي به نيازها و منافع طبقه کارگر و مهمتر از آن تقابل منافع "خانه کارگر" با منافع کارگران طبيعي ست که در چنين مرا سمهائي کارگران به بيان خواسته هاي واقعي خود بپردازند و همين اتفاق کافيست تا مراسم به ضد خود تبديل شود. حکومت سرمايه داران در چنين روزهايي مثل اول مه، تشکلهايي مثل خانه ضد کارگر را فعال ميکنند تا مانع حضور اعتراضي کارگران در خيابانها شوند اما هر حضور کارگران در خيابانها اين باندهاي سياه را از خيابانها جارو ميکند.

انترناسيونال: در همين مراسم شعارهاي اصلي رژيم اسلامي چه ها بودند و در مقابل کارگران چه شعارهايي دادند؟

مرتضي فاتحي: در اين مراسم شعارهاي حکومتيها بيشتر در حمايت از سياستهاي ضد انساني جمهوري اسلامي و اعمال و سياستهاي باندهاي حاکم بود. مانند دفاع از سياستهاي جنگ طلبانه و هسته اي رژيم و شعارهايي در حمايت از قانون کار ضد کارگري و عليه باندهاي رقيب در حکومت. اما شعارهاي کارگران اکثرا حول حقوق هاي معوقه، سطح دستمزد و افزايش آن واوضاع نابسامان زندگي کارگران و آزادي بي قيد و شرط تشکل بود. از شعارهاي کارگران ميتوان به شعار "مرگ بر اين زندگي ..." که نشانه تنفر کارگران از تمامي وضعيت زندگي کارگران است اشاره کرد . و يا به شعار "تشکل حق مسلم ماست" در مقابل شعار حکومتي "انرژي هسته اي حق مسلم ماست" ميتوان اشاره کرد.
در مجموع شعارهاي کارگران در اول مه امسال تهاجمي تر و به شکلي واضحتر به بيان بخشي از خواسته هاي کل کارگران مي پرداخت. به نظر مي رسد باندهاي حکومتي ديگر جراتشان را براي بر پائي چنين مراسمهائي از دست داده باشند. اين وقايع نشان داد هر حضور کارگران در خيابانها براي دارودسته هاي حکومتي تا چه حد خطرناک است.

سئوال: در مراسم سنديکاي کارگران اتوبوسراني تهران چه خبر بود؟ در اين مراسم تقابل نيروهاي امنيتي رژيم با کارگران چگونه بود؟ کارگران براي مقابله و خنثي کردن اقدامات رژيم اسلامي چه کارهايي کردند؟

رامين مهربان: همانطوريکه خودتان نيز اطلاع داريد اين مراسم با فراخوان کارگران اخراجي شرکت واحد بمناسبت اول ماه مه، از ساعت ۱۱ صبح شروع و تا حدود ساعت ۲ بعد از ظهر ادامه داشت و در آن علاوه بر کارگران شرکت واحد، دانشجويان و اعضا کميته پيگيري و... نيز شرکت داشتند. اين امر يعني شرکت دانشجويان و ديگر فعالين کارگري به مراسم حال و هواي شورانگيزي بخشيده بود و شرکت کنندگان لحظه اي از سر دادن شعار دست نميکشيدند.
همزمان از اول مراسم تا پايان آن نيز، تعدادي از همسران کارگران شرکت واحد بطور مرتب، ماشينهاي در حال عبور و نيروهاي انتظامي را مورد خطاب قرار داده و وضعيت خود را بازگو ميکردند. يکي از آنان خطاب به ماشينهاي در حال عبور فرياد ميزد "ايران بايد بشه فرانسه."
در ابتداي مراسم تعدادي از نيروهاي انتظامي در داخل محوطه اداره مرکزي شرکت واحد و بيرون از محوطه حضور داشتند که با ازدياد جمعيت و ادامه مراسم، براي کنترل آن، نيروهاي گارد ويژه نيز به محل اعزام شدند. با آمدن نيروهاي گارد ويژه و دعوت آقاي مددي توسط آنان به بيرون از داخل تجمع کنندگان، جمعيت حاضر به طرف نيروهاي ويژه که قصد دستگيري آقاي مددي را در آن هنگام داشتند هجوم برده و آقاي مددي را به ميان خود آوردند. در ادامه و بدنبال اخطار نيروهاي گارد ويژه به تجمع کنندگان براي خروج از خيابان و حضور در پياده رو و امتناع تجمع کنندگان از اين امر و همچنين دستگيري يکي از شرکت کنندگان در مراسم و يورش مردم براي خلاصي وي، نيروهاي گارد ويژه به سمت جمعيت يورش آوردند که با عکس العمل شرکت کنندگان در مراسم و غريو شعارهاي آنان از جمله "نيروي انتظامي خجالت خجالت" مواجه گشتند. اين درگيري که به مدت کمي ادامه داشت با عقب نشيني اجباري شرکت کنندگان در مراسم به پياده رو خاتمه يافت. با پيش آمدن اين وضعيت شرکت کنندگان در مراسم به شدت خشمگين شده و نيروهاي گارد ويژه را با اظهار نظرهاي تند و رودرروي خود مورد شماتت قرار دادند بطوريکه رو در روي آنها، به آنان ميگفتند صدام رفت شماها نيز دوام نخواهيد آورد و...
از طرفي تجمع کنندگان مصممانه خواهان آزادي شخصي بودند که نيروهاي گارد ويژه دستگير و از صحنه خارج کرده بودند. در اين هنگام آقاي مددي طي سخناني اظهار داشت که فرمانده نيروهاي گارد ويژه به وي قول شرف! داده تا پس از پايان تجمع، فرد دستگير شده آزاد شود. طلايي نيز طي روزهاي آينده شخصا به مشکلات کارگران شرکت واحد رسيدگي خواهد کرد. وي در ادامه، ضمن قدرداني از شرکت کنندگان در مراسم خاتمه آنرا اعلام نمود و تجمع کنندگان شروع به متفرق شدن کردند. در هنگام متفرق شدن کارگران، نيروهاي گارد ويژه يکي ديگر از تجمع کنندگان را نيز دستگير و با وجود تلاش حاضرين در مراسم براي بيرون کشيدن وي از دست آنان، وي را کشان کشان بر روي کف خيابان سوار يک پژوه ۲۰۶ طوسي رنگ کرده و با سرعت از محل دور کردند.
در واقع اين مراسم که در آن شعارهاي مهمي از جمله "کارگر دانشجو پيوندتان مبارک"، "کارگر دانشجو اتحاد اتحاد"، "نه جنگ نه بمب اشتغال"، "قانون کارفرمايي ملغي بايد گردد"، "اسانلوي قهرمان آزاد بايد گردد"، "تشکل مستقل حق مسلم ماست"، "اعتصاب اعتصاب حق مسلم ماست"، "دانشجو دانشجو تشکر تشکر"، سر داده شد شور انگيزترين مراسمي بود که در فضاي باز و بطور مستقل در اول ماه مه در شهر تهران طي سالهاي پس از اوايل دهه شصت برگزار ميگرديد.

انترناسيونال: آيا اول مه امسال مشخصاتي داشت که بلافاصله به چشم مي آيند؟ اين مشخصات چه ها بودند؟

رامين مهربان: بله، همينطور است. اولين و بارزترين مشخصه آن، برگزاري مراسم اول ماه مه در فضاي باز و در خيابان بود که بطور مستقل در تهران پس از سالهاي اول دهه شصت رخ ميداد.
در نظر داشته باشيد که اين امر در حالي اتفاق افتاد که کارگران از مراسم خانه کارگر نيز غافل نشده و آنرا هم بدست گرفتند. در واقع امسال سنت ديگري غير از بدست گرفتن مراسم خانه کارگر که هر ساله صورت ميگرفت پايه ريزي شد و آن رويکرد کارگران به سوي برگزاري مراسم اول ماه مه و بطور مستقل در خيابان بود. اين به نظر من مهم ترين ويژگي مراسم اول ماه مه امسال در تهران بودکه بايد روزي محقق ميشد و امسال تحقق پيدا کرد.
واماندگي و استيصال رژيم براي جلوگيري از برگزاري مراسم اول مه امسال با دستگيريها و خانه گرديهاي قبل از اول ماه مه در سنندج و احضار کارگران واحد به دادگاه و ابلاغ اتهام اقدام عليه نظام به جاي اخلال در نظم عمومي به آنان، که با هدف ايجاد رعب در ميان کارگران شرکت واحد در آستانه اول مه صورت ميگرفت، يکي ديگر از مهمترين مشخصه هاي اول ماه مه امسال بود که بيش از هر زمان ديگري وحشت و استيصال رژيم را در برخورد به کارگران، برجسته تر از گذشته نشان داد.
پافشاري کارگران در برگزاري مراسم اول ماه مه با وجود همه تهديدات امنيتي، تقابل آنان با نيروهاي ويژه و جسارت کارگران در ابراز صريح نظراتشان، آنهم رو در روي نيروهاي سرکوبگر رژيم و محافظت رهبران کارگري در برابر هجوم نيروهاي امنيتي هم در سنندج و هم در تهران از طرف شرکت کنندگان در مراسم، از صحنه هاي شور انگيز و بارز مراسم اول مه امسال بود.
شعار "نه جنگ نه بمب اشتغال"، علاوه بر مضمون آن که در شرايط حساس کنوني داراي اهميت حياتي براي کل جامعه است به نظر من از اين زاويه که کارگران به طور علني و صريحا و بدون پرده پوشي موضع خود را در مراسم اول ماه مه در خيابان، در مورد يکي از گرهي ترين مسائل رژيم اسلامي اعلام کردند داراي اهميت زيادي است و توجه هر ناظري را بشدت به طرف خود جلب ميکرد.
مشخصه مهم بعدي اول مه امسال حضور پررنگ تر دانشجويان در اين مراسم بود. دانشجويان در ابعادي مانند امسال در مراسم آبشار خور شرکت نکرده و يک پاي مهم آن نشده بودند. امسال آنان در مراسم اول ماه مه در آبشار خور بطور برجسته اي شرکت کردند و يک پاي مهم بحثها و پيشنهادات بودند. شعار "جنبش دانشجويي متحد جنبش کارگري" و شرکت بسيار فعالانه دانشجويان در مراسم کارگران شرکت واحد يکي ديگر از جلوه هاي حضور پر رنگ و رويکرد دانشجويان به جنبش کارگري در مراسم اول مه امسال بود.
از طرفي اول ماه مه امسال اين امکان را نيز فراهم آورد که دانشجويان و ساير کارگران و فعالين کارگري با محوريت يک بخش معترض کارگري و همدوش آنان به پاي مراسم اول ماه مه، آنهم در خيابان بروند.

انترناسيونال: آيا اول مه امسال، کارگران را در مقابله با سرمايه داران و حکومت اسلاميشان در موقعيت جديدي قرار داد؟ چگونه؟

رامين مهربان: بله، کاملا اينچنين است. اولا، رژيم در سالهاي اخير هيچگاه تلاشي را در سطح امسال، چه براي خنثي کردن تلاشهاي کارگران براي برگزاري مراسم اول ماه مه و چه براي مهار آن در حين برگزاري مراسم بکار نگرفته بود. دوما، مراسم اول مه امسال در حالي برگزار شد که رژيم تلاش ميکرد سالهاي دهه شصت را تداعي کند و شمشير را از رو ببندد. سوما، امسال رژيم مسئله انرژي اتمي را، هم براي تحميق کارگران و هم براي سرکوب آنان به بهانه هاي امنيتي در چنته داشت. در تحت چنين شرايطي و با چنين تلاشهاي مذبوحانه و تصويري که رژيم از خود به نمايش گذاشته است، برگزاري مراسم اول ماه مه، آنهم يک قدم جلوتر از سالهاي گذشته - بويژه در تهران و بطور مستقل در خيابان- بيش از هر چيزي استيصال و زبوني رژيم را در مقابله با جنبش کارگري به نمايش گذاشت قطعا اين امر کارگران را در موقعيت جديد و بطريق اولي در موقعيت تهاجمي تري قرار خواهد داد. به نظر من با توجه به شرايط فوق، توازن قوا در مراسم اول ماه مه امسال بيش از پيش به نفع کارگران تغيير کرد. کارگران امسال با وجود وضعيتي که شرح آن گذشت هم مراسم دولتي خانه کارگر را بدست گرفتند و هم مراسم مستقل خود را بر پا کردند. اين امر بطور يقين آنان را در مقابله با رژيم و سرمايه داران در موقعيت تعرضي تري در سال پيش رو قرار خواهد داد.

انترناسيونال: مهمترين درسهاي اول مه امسال چه ها هستند؟
رامين مهربان: همانطوريکه در پاسخ سوال قبلي نيز اشاره کردم درماندگي و استيصال رژيم و واماندگي آن در برابر تعرض کارگران و مردم، مهمترين درسي است که ميتوان از مراسم اول ماه مه امسال گرفت. اين امر ضربه پذيري و استيصال رژيم را بيش از پيش به نمايش گذاشت و نشان داد که ميتوان رو در روي رژيم ايستاد و عقب نشيني نکرد. اين امر نشان داد که رژيم جمهوري اسلامي مانند لاشه متعفني است که بر زمين افتاده و بايد کساني به ميدان آمده و آنرا براي هميشه دفن کنند. اين امر نشان داد که جمهوري اسلامي ضعيف تر و زبون تر از آن چيزي است که تصور ميشود. اول مه امسال نشان داد که ميتوان و بايد به خيابانها رفت و ميدان نبرد با رژيم را براي هميشه و در هر مناسبتي بدانجا منتقل نمود. اين مهمترين درس مراسم اول مه امسال است که بطور يقين ساير اقشار جامعه را نيز بيش از پيش متوجه خود خواهد کرد.
از طرفي حضور فعالانه دانشجويان بويژه در مراسم کارگران شرکت واحد، ضرورت يکپارچگي همه جنبشهاي اجتماعي رو در روي رژيم را بيش از پيش نشان داد. حضور دانشجويان در مراسم کارگران شرکت واحد و يک حرکت تعرضي متحد نشان داد که در صورت حضور همه جنبشهاي اجتماعي خواهان آزادي و برابري در کنار همديگر، ميتوان بصورت تعرضي تري به رژِيم برخورد کرد و عرصه را بيش از پيش بر آن تنگ نمود.
مراسم اول ماه مه امسال درسهاي مهم ديگري را نيز بوِيژه در رابطه با سبک کار فعالين کارگري و کارگران پيشرو با خود به همراه داشت که اميدوارم در فرصتهاي بعدي بطور مفصلتري به اين مسئله بپردازيم. *